کمربند چین- راندگی زاگرس به عنوان یکی از کمربندهای کوهزایی جوان با چین خوردگی های گسترده در پوشش رسوبی اش شناخته می شود که در آن فراوانی زمین لرزه ها به شکل نواری به سوی بخش های درونی زاگرس متمایل است. تاقدیس لار یکی از چین های فعال و متمایل به بخش درونی زاگرس است که در کمان فارس ساحلی قرار دارد. شهر لار که در بخش شمال خاوری این ساختار قرار گرفته، چندین بار توسط زمین لرزه تخریب شده است. مهم ترین این زمین لرزه ها، زمین لرزه  (mb ~ 6.0) 1960است که سبب ویرانی و تلفات بسیاری شد. نزدیک ترین گسل به شهر لار که به احتمال زیاد می تواند مسبب این زمین لرزه باشد گسل لار است. برای نمایش هندسه چین مرتبط با گسلش لار برش ساختاری به درازای 27 کیلومتر تهیه شد. درصد کوتاه شدگی کلی در امتداد برش 17.3 درصد یعنی برابر با 4.6 کیلومتر است. از این مقدار بیشترین کوتاه شدگی توسط تاقدیس لار به میزان 15 درصد (~4 km) جذب شده است. مقایسه هندسه تاقدیس لار در برش ساختاری رسم شده با مدل های چین مرتبط با گسلش نشان داد که این تاقدیس از دید کینماتیکی می تواند با یک چین پیشروی گسلی صفحه محوری ثابت شده با نازک شدگی در یال جلویی مطابقت داشته باشد. بررسی ها نشان می دهد که تاقدیس لار یک چین پیشروی گسلی بالغ است که هسته آن در حال تبدیل شدن به چین خمشی- گسلی است. این بازسازی دوباره کینماتیکی حذف واحد کم قوام هرمز را در هسته تاقدیس در پی داشته و حذف واحدهای کم قوام نیز به نوبه خود عاملی در تغییر رفتار نرم به رفتار سخت (rigid) در هسته تاقدیس است. بر پایه برش ساختاری چنین رفتار مکانیکی در تاقدیس لار در مرز تماس سنگ های پالئوزوییک در هسته تاقدیس نمود یافته است که می تواند توان لرزه زایی در پوشش رسوبی را افزایش دهد. بنابراین انتظار می رود ژرفای رخداد 1960 کم (6-9 km) و در مغزه تاقدیس لار و در ارتباط با رفتار مکانیکی سخت در هسته تاقدیس باشد. به کارگیری روابط هندسی نشان می دهد که نرخ نسبی کوتاه شدگی بلندمدت برای تاقدیس لار 2±1 mm/yr بوده که با میانگین نرخ لغزش 4±1 mm/yr بر روی گسل لار همراه بوده است.

در این مقاله تکامل ساختاری پهنه گسله بمو در بخش چین خورده زاگرس به عنوان نمونه ای از پهنه های گسلی با روند شمال خاوری و با استفاده از تحلیل جنبشی و دینامیکی ساختارهای موجود در آن ارائه شده است. با توجه به این داده ها، دو مرحله کوتاه شدگی با روند های NE و NNE در منطقه تبیین شده است. بر این اساس راستای تنش فشارشی در ابتدا بصورت NE تحلیل گردیده که باعث تشکیل گسل عرضی بمو با سازوکار امتدادلغز چپ بر شده است. این مرحله از دگرشکلی با توجه به متاثر شدن نهشته های الیگوسن– اوایل میوسن احتمالا در این زمان روی داده است. در ادامه دگرشکلی و متاثر از تغییر جهت کوتاه شدگی در پهنه همگرایی برخوردی ورق عربی با ایران مرکزی در میوسن پسین-پلیوسن، راستای تنش فشارشی عامل دگرشکلی در پهنه گسله بمو به NNE تغییر نموده است. چنین تغییری منجر به توسعه ساختارهای جوان تر به صورت چین خوردگی و گسلش معکوس در پهنه گسله بمو گردیده است و نشان می دهد که پهنه گسله بمو و دیگر پهنه های گسلی با روند شمال خاوری-جنوب باختری همچون گسل های با روند شمال باختری-جنوب خاوری متاثر از تغییر جهت همگرایی برخوردی در زاگرس بوده اند.

سامانه گسلی کره بس، یک سامانه گسلی عرضی با راستای شمالی- جنوبی و درازای ناپیوسته بیش از 200 کیلومتر است که در کمربند چین خورده و رانده زاگرس (40 کیلومتری باختر شیراز) جای دارد. سازوکار چیره این سامانه گسلی، راستالغز راستگرد است و با توجه به هندسه آن نسبت به دیگر ساختارهای منطقه، به 6 قطعه ساختاری (structural segment) تقسیم شده است.در این مقاله، برای نخستین بار ماهیت و موقعیت گسل جبهه کوهستان (MFF) (Mountain Front Fault) در گستره مورد بررسی با تلفیق داده های مختلف تعیین شده و سامانه گسلی کره بس که باعث حدود 109 کیلومتر جدایش راستایی (strike separation) آن شده است، به صورت یک سامانه گسلی تراگذر (transcurrent fault system) مطرح گردیده است. افزون بر این، نقش این سامانه گسلی در تقسیم حوضه و کنترل ستبرا و رخساره رسوبات، از کرتاسه میانی مورد بحث قرار گرفته است و سرانجام بعد فراکتالی آن در مقیاس 1:50000 بر پایه تصاویر ماهواره ای SPOT تعیین شده است.

توسعه برداشت مکانیزه به عنوان یکی از راه کارهای اصلی برای کاهش 30 درصدی هزینه ها می تواند قدرت رقابت محصول پنبه را بالا برده و سبب حفظ این محصول در کشور گردد. برای برداشت ماشینی پنبه لازم است که قبل از برداشت از محلول های برگ ریز استفاده گردد تا محصول برداشت شده تمیز و با کیفیت باشد. به منظور بررسی اثر زمان پاشش برگ ریز و سرعت پیشروی ماشین برداشت وش چین پنبه بر کارکرد ماشین، آزمایشی در سال زراعی 1393 در ایستگاه تحقیقاتی هاشم آباد گرگان به مورد اجرا گذاشته شد. فاکتور های مورد مطالعه در این تحقیق شامل دو زمان پاشش برگ ریز (70 و 90 درصد باز شدن غوزه ها)، دو رقم پنبه (گلستان و سپید) مناسب برداشت ماشینی و سه سرعت پیشروی (1.4، 5.2 و 7.2 کیلومتر بر ساعت) بودند. طرح آزمایشی مورد استفاده در این تحقیق، اسپلیت اسپلیت پلات در قالب بلوک های کاملا تصادفی، با سه فاکتور در سه تکرار می باشد. نتایج تحقیق نشان داد که زمان پاشش برگ ریز و سرعت ماشین بر کیفیت الیاف بی تاثیر بود. اثر رقم بر کیفیت الیاف معنی دار گردید، که این اهمیت انتخاب رقم مناسب برای برداشت مکانیزه را می رساند. رقم سپید از لحاظ شاخص کیفی الیاف نسبت به رقم گلستان برتری داشته و مناسب تر برای برداشت ماشینی است. رقم سپید از لحاظ شاخص کیفی الیاف نسبت به رقم گلستان برتری داشته و مناسب تر برای برداشت ماشینی است.

در این مقاله هندسه و تحول جنبشی ساختارهای توسعه یافته در راستای یکی از پهنه-های گسلی عرضی (ایذه) در کمربند چین خورده- رانده زاگرس ارائه شده تا از این راه منشا این گسل ها و اثر آنها بر ساختارهای کمربند تحلیل شود. دگرریختی های سطحی بر روی پوشش رسوبی در امتداد پهنه گسلی ایذه شامل تغییر روند ساختارهای اصلی زاگرس و توسعه ساختارهای فرعی به صورت ریزچین ها و ریزگسل ها بر روی ساختارهای اصلی زاگرسی هستند. برداشت های دقیق ساختاری از پهنه گسلی نشان داد که نحوه پراکندگی و الگوی این ساختارهای فرعی بر روی پوشش رسوبی در پهنه زاگرس چین خورده- رانده، به گونه ای است که می توان سه پهنه فشارشی میان گسل های زیرسطحی با آرایش نردبانی را در امتداد پهنه گسلی ایذه تحلیل کرد. با بررسی منحنی های هم ستبرا، تغییرات رخساره ای سازندهای مختلف و برش های لرزه ای بازتابی مشخص شد که این گسل های زیرسطحی مراتب جوان تر فعالیت گسل ایذه هستند که به عنوان یک گسل پی سنگی در اثر همگرایی مایل کوهزاد زاگرس، فعالیت دوباره یافته و سبب شکل گیری چنین دگرریختی هایی در پوشش رسوبی شده است. با توجه به شواهد زمین لرزه ای، اثر این فعالیت تا عهد حاضر نیز ادامه دارد. چنین تحلیلی می تواند قابل همگانی کردن برای اثر دگرریختی دیگر گسل های مایل بر پوشش رسوبی کمربند چین خورده- رانده زاگرس باشد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

چین های مرتبط با گسل در بیشتر کمربندهای کوهستانی، منشورهای برافزایشی، کمربندهای چین و رانده و بخش های درون صفحه ای گسترش می یابند. گستردگی این ساختارها و اهمیت آنها در اکتشاف و استخراج منابع هیدروکربنی و لرزه شناسی سبب شده است تا در ورای زمینه های زمین شناسی ساختاری نیز مورد توجه قرار گیرد. مدلسازی عددی چین های مرتبط با گسل با استفاده از روش اجزاء محدود می تواند اطلاعات ارزشمندی از تاریخچه فرگشت تنش و کرنش ارائه دهد. در همین راستا، این پژوهش با استفاده از روش اجزاء محدود، فرگشت تنش و کرنش چین انتشارگسلی آیگان را مورد بررسی قرار می دهد که در طی وارونگی حوضه البرز مرکزی در الیگوسن-میوسن و با فعالیت راندگی های میانبر گسل مشا ایجاد شده است. در ادامه، فرگشت تنش و کرنش در چین انتشارگسلی آیگان به کمک نمودارهای تنش تفریقی-کرنش، کرنش-زمان، تنش-زمان و پیامدهای تغییر چگالی بر هندسه کلی چین بررسی و واکاوی می گردد. نتایج مدلسازی نشان می-دهد که افزایش و کاهش چگالی نقش چندانی در فرگشت تنش و کرنش ندارد، به گونه ای که تنها تغییرات اندکی در پس یال چین نمایان شده است. نتایج مدل نشان می دهد، افزایش و کاهش چگالی به ترتیب سبب افزایش و کاهش نیم طول موج چین می شود که بیانگر رابطه مستقیم بین چگالی و نیم طول موج در چین گسترش گسلی است.